Vào ngày 05/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 288/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết về quản lý tàu bay không người lái (drone, flycam) và các phương tiện bay khác. Nghị định này được xây dựng nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động bay, đồng thời bảo đảm an toàn hàng không UAV, an ninh quốc phòng và trật tự xã hội. Quy định UAV áp dụng cho mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân cả trong nước và nước ngoài có hoạt động liên quan đến phương tiện bay tại Việt Nam. Trong đó, nghị định có hiệu lực kể từ ngày ký, trừ một số điều khoản về điều kiện khai thác và sử dụng phương tiện bay, sẽ chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026.
|
Tóm tắt nội dung: |
Phân loại drone và flycam
Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, các phương tiện bay được phân loại dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, nhằm giúp người sử dụng và cơ quan quản lý xác định phạm vi áp dụng và yêu cầu pháp lý tương ứng. Cụ thể, các tiêu chí phân loại như sau:
Theo trọng lượng cất cánh
Một trong những tiêu chí quan trọng nhất để phân loại drone là trọng lượng cất cánh tối đa, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến giấy phép giấy phép bay flycam và khu vực bay cho phép:
- Loại 1: Nhỏ hơn 0.25kg
- Loại 2: Từ 0.25kg đến dưới 2kg
- Loại 3: Từ 2kg đến dưới 25kg
- Loại 4: Từ 25kg đến dưới 150kg
- Loại 5: Từ 150kg trở lên
Theo phương pháp điều khiển drone
Cách điều khiển drone cũng là yếu tố phân loại quan trọng, quyết định loại giấy phép cần có và phạm vi bay an toàn:
- Điều khiển bay quan sát bằng trực quan
- Điều khiển bay quan sát bằng thiết bị
Theo mục đích sử dụng
Mỗi phương tiện bay được thiết kế với mục đích sử dụng khác nhau, từ đó định hình các quy định về an toàn, đào tạo và giấy phép bay flycam:
- Thương mại
- Phục vụ sản xuất nông nghiệp
- Đo đạc, khảo sát, giám sát từ trên cao
- Vui chơi, giải trí
- Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ
- Huấn luyện bay
- Công vụ
- Mục đích khác
Phân loại các phương tiện bay khác
Ngoài drone, các phương tiện bay khác cũng được phân loại theo động cơ, phương pháp điều khiển và mục đích chuyên dùng, nhằm đảm bảo an toàn cho các hoạt động quốc phòng, an ninh:
- Theo động cơ: Có động cơ / không có động cơ
- Theo phương pháp điều khiển: Có người trực tiếp điều khiển / không có người trực tiếp điều khiển
- Phương tiện bay chuyên dùng: Phục vụ các mục đích quốc phòng và an ninh, theo quy định UAV của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Điều kiện khai thác và sử dụng phương tiện bay
Theo Điều 19 Nghị định 288/2025/NĐ-CP, người sử dụng drone, flycam phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện về giấy tờ, độ tuổi, sức khỏe, giấy phép điều khiển và các quy định về an toàn bay. Cụ thể:
Giấy tờ hợp lệ
Mọi phương tiện bay trước khi đưa vào sử dụng đều phải có Giấy chứng nhận đăng ký hoặc Giấy chứng nhận đăng ký tạm thời còn hiệu lực.
- Với thiết bị nhập khẩu, chủ sở hữu còn cần giấy phép nhập khẩu, tờ khai hải quan và hóa đơn hợp lệ.
- Trường hợp UAV tự lắp ráp hoặc đang thử nghiệm, thiết bị phải được đơn vị có thẩm quyền kiểm nghiệm, đánh giá kỹ thuật và chủ sở hữu phải cam kết chịu trách nhiệm về an toàn bay.
Độ tuổi và điều kiện sức khỏe
Người điều khiển drone phải từ 18 tuổi trở lên, trừ trường hợp điều khiển UAV có trọng lượng <0.25kg, người dưới 18 tuổi vẫn được phép sử dụng nếu đảm bảo an toàn. Ngoài ra, trong quá trình điều khiển UAV, người sử dụng không được sử dụng rượu bia, ma túy, chất gây ngủ hoặc các chất bị cấm theo quy định pháp luật.
Giấy phép điều khiển
Việc điều khiển UAV còn phụ thuộc vào trọng lượng và phạm vi bay:
- UAV từ 0.25kg trở lên cần có Giấy phép điều khiển bay quan sát bằng trực quan.
- UAV từ 2kg trở lên, bay ngoài tầm nhìn trực quan hoặc bay theo chương trình cài đặt sẵn, phải có Giấy phép bay flycam quan sát bằng thiết bị do cơ quan có thẩm quyền cấp, hoặc chứng chỉ quốc tế được Bộ Quốc phòng công nhận.
Điều kiện khi điều khiển đồng thời nhiều phương tiện
Nếu một người điều khiển 2 UAV trở lên cùng lúc, ngoài các điều kiện trên, phải chứng minh hệ thống công nghệ đảm bảo an toàn bay. Các hoạt động đặc biệt như bay xếp hình, xếp chữ, biểu diễn ánh sáng nghệ thuật trên không phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đồng ý hoặc phê duyệt trước.
Hoạt động bay trong khu vực cấm
Hoạt động bay trong các khu vực cấm chỉ được chấp thuận cho mục đích công vụ, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, an toàn bay và trật tự xã hội.
Người nước ngoài điều khiển UAV tại Việt Nam
Người nước ngoài muốn điều khiển UAV tại Việt Nam, ngoài việc tuân thủ các điều kiện trên, phải có đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân Việt Nam bảo lãnh.
Hoạt động thể thao
Người điều khiển UAV phục vụ mục đích thể thao phải đáp ứng các điều kiện bổ sung theo pháp luật về thể dục, thể thao, bên cạnh các điều kiện chung về an toàn và giấy phép điều khiển.
Bạn có thể xem chi tiết chính sách và hướng dẫn đầy đủ tại đây.
Tiêu chuẩn kỹ thuật và đủ điều kiện bay
Căn cứ Điều 4 Thông tư 35/2017/TT-BQP, một tàu bay không người lái được coi là đủ điều kiện bay khi người khai thác cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin về đặc điểm nhận dạng, tính năng cơ bản và các điều kiện hoạt động. Cụ thể:
Đặc điểm nhận dạng
Để xác định rõ ràng từng thiết bị, người khai thác cần cung cấp:
- Kiểu loại, ký hiệu, màu sắc, logo (nếu có)
- Hình dạng kèm theo ảnh màu khổ A4
- Xuất xứ: Nơi sản xuất, nhà sản xuất, năm sản xuất, số xuất xưởng, vật liệu chế tạo
- Thông tin liên hệ của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân đề nghị cấp phép
Tính năng cơ bản
Các thông tin về khả năng và hiệu năng của phương tiện bay bao gồm:
- Kích thước: Sải cánh, chiều dài thân, chiều cao
- Động cơ: Số lượng, kiểu loại, nơi sản xuất
- Nhiên liệu và dung tích bình nhiên liệu
- Trọng lượng cất cánh tối đa
- Tốc độ bay: Tốc độ tối đa, tốc độ lên, tốc độ xuống, tốc độ hành trình
- Tầm bay và độ cao tối đa, thời gian đạt độ cao tối đa, thời gian bay và bán kính hoạt động
- Phương pháp cất, hạ cánh và kích thước bãi cất/hạ cánh
- Khả năng mang hoặc treo thiết bị, kèm code nhận biết (nếu có)
- Phương pháp điều khiển drone, phần mềm điều khiển, kiểu thiết bị, tần số điều khiển, trạm mặt đất
- Thiết bị thông tin hàng không, dẫn đường, giám sát bay và định vị
- Thiết bị truyền dữ liệu và khả năng lưu dữ liệu hành trình bay
- Mô tả phương pháp điều khiển drone và phương thức bay
- Hoạt động đèn tín hiệu (nếu có)
- Phương tiện vận chuyển UAV (nếu có)
- Số người tham gia vận hành và điều khiển
Điều kiện hoạt động
Người khai thác cũng cần cung cấp thông tin về các điều kiện thực tế khi bay, bao gồm:
- Vị trí cất, hạ cánh
- Điều kiện môi trường: Nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió
- Mục đích sử dụng: Thương mại, văn hóa, thể thao, nghiên cứu, giải trí, chụp ảnh, ghi hình, trinh sát, quan sát,...
- Tính năng bay khác (nếu có)
Lý do ban hành và tác động
Thời gian gần đây, việc sử dụng drone và flycam gần các sân bay như Thọ Xuân, Đà Nẵng đã đe dọa an toàn hàng không UAV, dẫn đến nhiều chuyến bay bị hủy hoặc gián đoạn. Trước thực trạng này, Nghị định 288/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động của UAV, xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời cung cấp hướng dẫn chi tiết về mua bán, nhập khẩu, thử nghiệm, khai thác và đào tạo điều khiển drone. Các quy định UAV này không chỉ nâng cao an toàn bay mà còn phù hợp với nhu cầu của dân chuyên chụp ảnh và quay phim bằng drone, giúp họ hoạt động hợp pháp, hiệu quả và an toàn hơn.