Thấu kính Fresnel ban đầu được dùng cho hải đăng, nhưng ngày nay đã trở thành công cụ tạo hình ánh sáng quen thuộc trong giới nhiếp ảnh. Nhờ khả năng gom sáng mạnh nhưng vẫn giữ được sự gọn nhẹ, thấu kính giúp tạo ra nguồn sáng định hướng rõ ràng và giàu tính tương phản. Dù là nhiếp ảnh gia chân dung hay đang thử nghiệm với nguồn ánh sáng mới, việc hiểu cách hoạt động và sử dụng phụ kiện hỗ trợ này sẽ giúp anh em kiểm soát ánh sáng tốt hơn và nâng tầm chiều sâu thị giác của mình. Cùng VJShop.vn tìm hiểu tất tần tật về loại thấu kính này trong bài viết dưới đây.
|
Tóm tắt nội dung: |
Thấu kính Fresnel là gì?
Mắt chúng ta thường bị thu hút bởi những điểm sáng, vì vậy việc tăng độ tương phản tổng thể và chia những vùng sáng tối rõ ràng là một cách khá đơn giản nhưng đủ hiệu quả để tăng sự kịch tính và thu hút sự tập trung.
Ống kính Fresnel (phát âm là “Fray-nel”) được gắn trong đèn là một loại phụ kiện rất hay được sử dụng để chụp các bức chân dung và tạp chí thời trang Hollywood vào những năm 1930. Được đặt tên theo kỹ sư người Pháp Augustin-Jean Fresnel, loại đèn này rất phổ biến trên phim trường và được ưa chuộng một phần vì độ dễ sử dụng của nó. Anh em có thể sử dụng thấu kính này như cả đèn chiếu điểm hoặc đèn chiếu rộng, giúp tăng độ tương phản cho hình ảnh.
Cấu tạo đặc biệt
Khác với thấu kính lồi truyền thống vốn dày và nặng, thấu kính Fresnel được thiết kế với các vòng đồng tâm dạng bậc thang. Cấu trúc này cho phép bẻ cong và hội tụ ánh sáng tương tự thấu kính thông thường nhưng với trọng lượng nhẹ hơn đáng kể.
Trong nhiếp ảnh, thiết kế này giúp tạo ra chùm sáng tập trung, có hướng rõ ràng, rất lý tưởng để tạo bóng đổ sắc nét và tăng cường vùng sáng.
Khả năng điều chỉnh linh hoạt
Một trong những ưu điểm lớn nhất của thấu kính Fresnel là khả năng chuyển đổi linh hoạt. Bằng cách trượt đèn về phía trước hoặc phía sau, anh em có thể chuyển đổi giữa các điểm sáng hẹp với cường độ cao, tạo độ tương phản mạnh, hoặc tạo ra các điểm tản sáng với ánh sáng được bao phủ trên diện tích lớn hơn.
Sự linh hoạt này giúp một nguồn sáng duy nhất có thể đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau, điều mà các loại light modifier khác như softbox hay beauty dish khó đạt được.
Thiết lập ánh sáng với thấu kính Fresnel trong thực tế
Trong một cảnh chụp chân dung đơn giản, thấu kính Fresnel thường được đặt gần chủ thể để tăng độ tương phản và tạo bóng sắc nét. Khi đặt đèn ở góc khoảng 45 độ từ phía trên, ánh sáng sẽ tạo hiệu ứng điêu khắc gương mặt với vùng chuyển sáng tối rõ ràng và tự nhiên. Dù đặt nguồn sáng gần, đặc tính hội tụ mạnh của Fresnel vẫn tạo ra bóng cứng thay vì ánh sáng mềm bao phủ như softbox.
Nếu muốn giảm bớt độ gắt, anh em có thể bổ sung một đèn phụ nhưng lưu ý công suất nên đặt thấp hơn nhiều so với đèn chính. Tỷ lệ 4:1 giữa đèn chính và đèn phụ là điểm khởi đầu hợp lý để giữ được sự tương phản ấn tượng nhưng vẫn giữ đủ chi tiết ở vùng tối. Ngoài ra, các phụ kiện khác để hỗ trợ như cửa chắn sáng, màn chắn sáng, CineFoil hay gel màu giúp kiểm soát lượng ánh sáng tràn ra ngoài và điều chỉnh sắc độ theo ý đồ sáng tạo.
Lưu ý an toàn khi sử dụng
Đèn Fresnel có cả loại vonfram và LED để tạo ánh sáng liên tục. Các mẫu Fresnel dùng bóng vonfram thường tỏa nhiệt rất cao và có thể gây bỏng nếu thao tác bất cẩn. Người dùng nên đeo các phụ kiện hỗ trợ khác như găng tay khi điều chỉnh và tránh chạm trực tiếp vào bóng đèn vì dầu từ tay có thể làm bóng nổ khi hoạt động ở nhiệt độ cao.
Các phiên bản LED sẽ hiện đại hơn, mát hơn đáng kể và an toàn hơn trong không gian kín. Dù sử dụng loại nào, anh em cũng nên chờ thiết bị nguội hoàn toàn trước khi tháo lắp hoặc cất giữ.
Lựa chọn thấu kính Fresnel phù hợp
Trên thị trường hiện nay có nhiều lựa chọn từ vonfram (hay còn gọi là tungsten) truyền thống đến LED hiện đại. Các mẫu vonfram thường có chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn nhưng tiêu thụ điện cao và sinh nhiệt lớn. Ngược lại, LED Fresnel tuy giá cao hơn nhưng vận hành mát hơn, tiết kiệm điện và ổn định màu sắc. Một số mẫu gợi ý cho anh em như sau:
- ARRI 300 Plus Tungsten Fresnel
- ARRI 650 Watt Plus Tungsten Fresnel
- Dracast 700 Fresnel Tungsten LED Light
- Impact Fresnel Spot S-Mount Attachment
- Profoto ProFresnel Spotlight Attachment for Profoto Heads
Mẹo khai thác tối đa ống kính trong nhiếp ảnh
Lựa chọn nguồn sáng thích hợp
Khi sử dụng thấu kính Fresnel, việc lựa chọn nguồn sáng tương thích là yếu tố quan trọng. Do ánh sáng được hội tụ mạnh, đèn cần đủ công suất để đảm bảo phơi sáng chính xác, đặc biệt khi chụp ở khẩu độ nhỏ như f/11 hoặc f/16 nhằm giữ độ chi tiết cao. Với đèn Fresnel vonfram, nhiệt độ màu thường ở mức 3200K, vì vậy cần cân chỉnh cân bằng trắng hoặc sử dụng các tấm lọc màu để đồng bộ với các nguồn sáng khác.
Thử nghiệm vị trí đặt đèn
Vị trí đặt đèn cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả cuối cùng. Đặt đèn cao phía trên chủ thể sẽ tạo cảm giác điện ảnh và bóng đổ sâu, trong khi đặt thấp hơn có thể mang lại hiệu ứng bí ẩn hoặc phá cách. Chiếu sáng từ bên hông giúp làm nổi bật bề mặt da, vải hoặc bề mặt sản phẩm.
Khoảng cách từ đèn đến chủ thể cũng quyết định độ tương phản và tốc độ chuyển vùng sáng tối. Chỉ cần thay đổi vài chục cm, cảm xúc của bức ảnh có thể khác biệt rõ rệt, anh em có thể dành thêm thời gian di chuyển đèn giữa các lần chụp.
Thử nghiệm nhiều kết cấu khác nhau
Đặc tính ánh sáng cứng và định hướng của ống kính Fresnel cũng rất phù hợp để nhấn mạnh kết cấu. Trong chụp sản phẩm, chất liệu như da, kim loại hay vân gỗ sẽ trở nên sống động hơn dưới nguồn sáng này. Ngoài ra trong chụp ảnh chân dung, ánh sáng từ đèn Fresnel có thể tạo hiệu ứng điêu khắc mạnh mẽ, làm nổi bật đường nét khuôn mặt. Việc kết hợp thêm gobos (vật thể trung gian) hoặc grid (lưới) còn giúp tạo ra các họa tiết bóng đổ sáng tạo trên nền hoặc chủ thể.
Kết luận
Thấu kính Fresnel là công cụ tạo hình ánh sáng giàu tính điện ảnh, mang lại khả năng kiểm soát chùm sáng chính xác và độ tương phản mạnh mẽ. Từ chân dung nghệ thuật đến chụp sản phẩm chuyên nghiệp, loại thấu kính này sẽ giúp anh em tăng chiều sâu, nhấn mạnh chất liệu và tạo bóng đổ sắc nét đầy ấn tượng. Dù cần lưu ý về nhiệt độ và an toàn khi sử dụng, đây vẫn là một phụ kiện hỗ trợ chụp ảnh đáng cân nhắc cho những nhiếp ảnh gia muốn kiểm soát ánh sáng tốt hơn và đưa hình ảnh của mình đến gần hơn với phong cách điện ảnh chuyên nghiệp.